دما و گرما
چکیده، بانک پرسش‌های امتحانی، واژه‌های مهم، جمع‌بندی و آزمون چندگزینه‌ای این پودمان.
پرسش و پاسخ
+ ۸ سؤال آزمون
چکیده پودمان
- دما
کمیتی مرتبط با وضعیت گرمایی و میانگین انرژی جنبشی ذرات.
- گرما
انرژی منتقل‌شده به علت اختلاف دما.
- سلسیوس و کلوین
دو مقیاس دما؛ K=°C+273.15 تقریباً.
- دماسنج
ابزاری برای اندازه‌گیری دما بر اساس خاصیت وابسته به دما.
سؤال‌های پودمان
پرسش‌ها و پاسخ‌های مرور
۱«دما» را تعریف کنید.
کمیتی مرتبط با وضعیت گرمایی و میانگین انرژی جنبشی ذرات.
۲یک کاربرد، مثال یا نکته مهم درباره «دما» بنویسید.
دما با گرما یکی نیست.
۳«گرما» را تعریف کنید.
انرژی منتقل‌شده به علت اختلاف دما.
۴یک کاربرد، مثال یا نکته مهم درباره «گرما» بنویسید.
انتقال خالص خودبه‌خود از دمای بالاتر به پایین‌تر است.
۵«سلسیوس و کلوین» را تعریف کنید.
دو مقیاس دما؛ K=°C+273.15 تقریباً.
۶یک کاربرد، مثال یا نکته مهم درباره «سلسیوس و کلوین» بنویسید.
در محاسبات علمی از کلوین نیز استفاده می‌شود.
۷«دماسنج» را تعریف کنید.
ابزاری برای اندازه‌گیری دما بر اساس خاصیت وابسته به دما.
۸یک کاربرد، مثال یا نکته مهم درباره «دماسنج» بنویسید.
بازه و دقت ابزار باید مناسب باشد.
۹«تعادل گرمایی» را تعریف کنید.
دمای اجسام در تماس گرمایی یکسان شده و انتقال خالص متوقف می‌شود.
۱۰یک کاربرد، مثال یا نکته مهم درباره «تعادل گرمایی» بنویسید.
دماسنج پس از زمان کافی به دمای جسم نزدیک می‌شود.
۱۱«گرمای ویژه» را تعریف کنید.
انرژی لازم برای افزایش دمای واحد جرم به اندازه یک درجه.
۱۲یک کاربرد، مثال یا نکته مهم درباره «گرمای ویژه» بنویسید.
Q=mcΔT برای تغییر دما بدون تغییر حالت کاربرد دارد.
۱۳«ظرفیت گرمایی» را تعریف کنید.
گرمای لازم برای تغییر دمای یک جسم به اندازه یک درجه.
۱۴یک کاربرد، مثال یا نکته مهم درباره «ظرفیت گرمایی» بنویسید.
با جرم و گرمای ویژه مرتبط است.
۱۵«گرمای نهان» را تعریف کنید.
انرژی تبادل‌شده هنگام تغییر حالت بدون تغییر دما در فشار معین.
۱۶یک کاربرد، مثال یا نکته مهم درباره «گرمای نهان» بنویسید.
در ذوب و تبخیر اهمیت دارد.
۱۷«رسانش» را تعریف کنید.
انتقال انرژی گرمایی بدون جابه‌جایی کلی ماده.
۱۸یک کاربرد، مثال یا نکته مهم درباره «رسانش» بنویسید.
در فلزات معمولاً مؤثر است.
۱۹«همرفت» را تعریف کنید.
انتقال گرما با حرکت توده‌ای مایع یا گاز.
۲۰یک کاربرد، مثال یا نکته مهم درباره «همرفت» بنویسید.
جریان هوای گرم نمونه است.
۲۱«تابش» را تعریف کنید.
انتقال انرژی با امواج الکترومغناطیسی و بدون نیاز به محیط مادی.
۲۲یک کاربرد، مثال یا نکته مهم درباره «تابش» بنویسید.
انرژی خورشید از این راه به زمین می‌رسد.
۲۳«انبساط گرمایی» را تعریف کنید.
تغییر ابعاد ماده با تغییر دما.
۲۴یک کاربرد، مثال یا نکته مهم درباره «انبساط گرمایی» بنویسید.
در طراحی پل و ریل فضای انبساط در نظر گرفته می‌شود.
پرسش‌های تکمیلی برای تمرین بدون نگاه به پاسخ
بانک پرسش‌های تکمیلی و مفهومی
این پرسش‌ها برای تمرین عمیق‌تر همین پودمان طراحی شده‌اند. پاسخ‌ها بر پایه تعریف‌ها و نکته‌های همین جزوه تنظیم شده‌اند؛ برای جزئیات اجرایی، ترتیب منوها و فعالیت‌ها به متن و تصاویر کتاب مراجعه کنید.
۱چرا شناخت «دما» در این پودمان اهمیت دارد؟
زیرا کمیتی مرتبط با وضعیت گرمایی و میانگین انرژی جنبشی ذرات.
۲یک موقعیت آموزشی مطرح کنید که در آن از «دما» استفاده شود.
دما با گرما یکی نیست.
۳هنگام کار با «دما» چه نکته‌ای را باید بررسی کنید؟
دما با گرما یکی نیست.
۴یک خطای احتمالی مرتبط با «دما» را نام ببرید و راه پیشگیری را بگویید.
ابتدا مفهوم و شرایط استفاده را بررسی کنید؛ سپس طبق روش معرفی‌شده در کتاب عمل کنید. نکته مرتبط: دما با گرما یکی نیست.
۵جمله را کامل کنید: «دما» به این موضوع مربوط است که ...
کمیتی مرتبط با وضعیت گرمایی و میانگین انرژی جنبشی ذرات.
۶چرا شناخت «گرما» در این پودمان اهمیت دارد؟
زیرا انرژی منتقل‌شده به علت اختلاف دما.
۷یک موقعیت آموزشی مطرح کنید که در آن از «گرما» استفاده شود.
انتقال خالص خودبه‌خود از دمای بالاتر به پایین‌تر است.
۸هنگام کار با «گرما» چه نکته‌ای را باید بررسی کنید؟
انتقال خالص خودبه‌خود از دمای بالاتر به پایین‌تر است.
۹یک خطای احتمالی مرتبط با «گرما» را نام ببرید و راه پیشگیری را بگویید.
ابتدا مفهوم و شرایط استفاده را بررسی کنید؛ سپس طبق روش معرفی‌شده در کتاب عمل کنید. نکته مرتبط: انتقال خالص خودبه‌خود از دمای بالاتر به پایین‌تر است.
۱۰جمله را کامل کنید: «گرما» به این موضوع مربوط است که ...
انرژی منتقل‌شده به علت اختلاف دما.
۱۱چرا شناخت «سلسیوس و کلوین» در این پودمان اهمیت دارد؟
زیرا دو مقیاس دما؛ K=°C+273.15 تقریباً.
۱۲یک موقعیت آموزشی مطرح کنید که در آن از «سلسیوس و کلوین» استفاده شود.
در محاسبات علمی از کلوین نیز استفاده می‌شود.
۱۳هنگام کار با «سلسیوس و کلوین» چه نکته‌ای را باید بررسی کنید؟
در محاسبات علمی از کلوین نیز استفاده می‌شود.
۱۴یک خطای احتمالی مرتبط با «سلسیوس و کلوین» را نام ببرید و راه پیشگیری را بگویید.
ابتدا مفهوم و شرایط استفاده را بررسی کنید؛ سپس طبق روش معرفی‌شده در کتاب عمل کنید. نکته مرتبط: در محاسبات علمی از کلوین نیز استفاده می‌شود.
۱۵جمله را کامل کنید: «سلسیوس و کلوین» به این موضوع مربوط است که ...
دو مقیاس دما؛ K=°C+273.15 تقریباً.
۱۶چرا شناخت «دماسنج» در این پودمان اهمیت دارد؟
زیرا ابزاری برای اندازه‌گیری دما بر اساس خاصیت وابسته به دما.
۱۷یک موقعیت آموزشی مطرح کنید که در آن از «دماسنج» استفاده شود.
بازه و دقت ابزار باید مناسب باشد.
۱۸هنگام کار با «دماسنج» چه نکته‌ای را باید بررسی کنید؟
بازه و دقت ابزار باید مناسب باشد.
۱۹یک خطای احتمالی مرتبط با «دماسنج» را نام ببرید و راه پیشگیری را بگویید.
ابتدا مفهوم و شرایط استفاده را بررسی کنید؛ سپس طبق روش معرفی‌شده در کتاب عمل کنید. نکته مرتبط: بازه و دقت ابزار باید مناسب باشد.
۲۰جمله را کامل کنید: «دماسنج» به این موضوع مربوط است که ...
ابزاری برای اندازه‌گیری دما بر اساس خاصیت وابسته به دما.
۲۱چرا شناخت «تعادل گرمایی» در این پودمان اهمیت دارد؟
زیرا دمای اجسام در تماس گرمایی یکسان شده و انتقال خالص متوقف می‌شود.
۲۲یک موقعیت آموزشی مطرح کنید که در آن از «تعادل گرمایی» استفاده شود.
دماسنج پس از زمان کافی به دمای جسم نزدیک می‌شود.
۲۳هنگام کار با «تعادل گرمایی» چه نکته‌ای را باید بررسی کنید؟
دماسنج پس از زمان کافی به دمای جسم نزدیک می‌شود.
۲۴یک خطای احتمالی مرتبط با «تعادل گرمایی» را نام ببرید و راه پیشگیری را بگویید.
ابتدا مفهوم و شرایط استفاده را بررسی کنید؛ سپس طبق روش معرفی‌شده در کتاب عمل کنید. نکته مرتبط: دماسنج پس از زمان کافی به دمای جسم نزدیک می‌شود.
۲۵جمله را کامل کنید: «تعادل گرمایی» به این موضوع مربوط است که ...
دمای اجسام در تماس گرمایی یکسان شده و انتقال خالص متوقف می‌شود.
۲۶چرا شناخت «گرمای ویژه» در این پودمان اهمیت دارد؟
زیرا انرژی لازم برای افزایش دمای واحد جرم به اندازه یک درجه.
۲۷یک موقعیت آموزشی مطرح کنید که در آن از «گرمای ویژه» استفاده شود.
Q=mcΔT برای تغییر دما بدون تغییر حالت کاربرد دارد.
۲۸هنگام کار با «گرمای ویژه» چه نکته‌ای را باید بررسی کنید؟
Q=mcΔT برای تغییر دما بدون تغییر حالت کاربرد دارد.
۲۹یک خطای احتمالی مرتبط با «گرمای ویژه» را نام ببرید و راه پیشگیری را بگویید.
ابتدا مفهوم و شرایط استفاده را بررسی کنید؛ سپس طبق روش معرفی‌شده در کتاب عمل کنید. نکته مرتبط: Q=mcΔT برای تغییر دما بدون تغییر حالت کاربرد دارد.
۳۰جمله را کامل کنید: «گرمای ویژه» به این موضوع مربوط است که ...
انرژی لازم برای افزایش دمای واحد جرم به اندازه یک درجه.
۳۱چرا شناخت «ظرفیت گرمایی» در این پودمان اهمیت دارد؟
زیرا گرمای لازم برای تغییر دمای یک جسم به اندازه یک درجه.
۳۲یک موقعیت آموزشی مطرح کنید که در آن از «ظرفیت گرمایی» استفاده شود.
با جرم و گرمای ویژه مرتبط است.
۳۳هنگام کار با «ظرفیت گرمایی» چه نکته‌ای را باید بررسی کنید؟
با جرم و گرمای ویژه مرتبط است.
۳۴یک خطای احتمالی مرتبط با «ظرفیت گرمایی» را نام ببرید و راه پیشگیری را بگویید.
ابتدا مفهوم و شرایط استفاده را بررسی کنید؛ سپس طبق روش معرفی‌شده در کتاب عمل کنید. نکته مرتبط: با جرم و گرمای ویژه مرتبط است.
۳۵جمله را کامل کنید: «ظرفیت گرمایی» به این موضوع مربوط است که ...
گرمای لازم برای تغییر دمای یک جسم به اندازه یک درجه.
۳۶چرا شناخت «گرمای نهان» در این پودمان اهمیت دارد؟
زیرا انرژی تبادل‌شده هنگام تغییر حالت بدون تغییر دما در فشار معین.
۳۷یک موقعیت آموزشی مطرح کنید که در آن از «گرمای نهان» استفاده شود.
در ذوب و تبخیر اهمیت دارد.
۳۸هنگام کار با «گرمای نهان» چه نکته‌ای را باید بررسی کنید؟
در ذوب و تبخیر اهمیت دارد.
۳۹یک خطای احتمالی مرتبط با «گرمای نهان» را نام ببرید و راه پیشگیری را بگویید.
ابتدا مفهوم و شرایط استفاده را بررسی کنید؛ سپس طبق روش معرفی‌شده در کتاب عمل کنید. نکته مرتبط: در ذوب و تبخیر اهمیت دارد.
۴۰جمله را کامل کنید: «گرمای نهان» به این موضوع مربوط است که ...
انرژی تبادل‌شده هنگام تغییر حالت بدون تغییر دما در فشار معین.
۴۱چرا شناخت «رسانش» در این پودمان اهمیت دارد؟
زیرا انتقال انرژی گرمایی بدون جابه‌جایی کلی ماده.
۴۲یک موقعیت آموزشی مطرح کنید که در آن از «رسانش» استفاده شود.
در فلزات معمولاً مؤثر است.
۴۳هنگام کار با «رسانش» چه نکته‌ای را باید بررسی کنید؟
در فلزات معمولاً مؤثر است.
۴۴یک خطای احتمالی مرتبط با «رسانش» را نام ببرید و راه پیشگیری را بگویید.
ابتدا مفهوم و شرایط استفاده را بررسی کنید؛ سپس طبق روش معرفی‌شده در کتاب عمل کنید. نکته مرتبط: در فلزات معمولاً مؤثر است.
۴۵جمله را کامل کنید: «رسانش» به این موضوع مربوط است که ...
انتقال انرژی گرمایی بدون جابه‌جایی کلی ماده.
۴۶چرا شناخت «همرفت» در این پودمان اهمیت دارد؟
زیرا انتقال گرما با حرکت توده‌ای مایع یا گاز.
۴۷یک موقعیت آموزشی مطرح کنید که در آن از «همرفت» استفاده شود.
جریان هوای گرم نمونه است.
۴۸هنگام کار با «همرفت» چه نکته‌ای را باید بررسی کنید؟
جریان هوای گرم نمونه است.
۴۹یک خطای احتمالی مرتبط با «همرفت» را نام ببرید و راه پیشگیری را بگویید.
ابتدا مفهوم و شرایط استفاده را بررسی کنید؛ سپس طبق روش معرفی‌شده در کتاب عمل کنید. نکته مرتبط: جریان هوای گرم نمونه است.
۵۰جمله را کامل کنید: «همرفت» به این موضوع مربوط است که ...
انتقال گرما با حرکت توده‌ای مایع یا گاز.
۵۱چرا شناخت «تابش» در این پودمان اهمیت دارد؟
زیرا انتقال انرژی با امواج الکترومغناطیسی و بدون نیاز به محیط مادی.
تمرین‌های ترکیبی
۱چه تفاوتی میان «دما» و «گرما» می‌توانید بیان کنید؟
«دما»: کمیتی مرتبط با وضعیت گرمایی و میانگین انرژی جنبشی ذرات. «گرما»: انرژی منتقل‌شده به علت اختلاف دما.
۲یک مثال بزنید که در آن «سلسیوس و کلوین» و «دماسنج» هر دو مطرح شوند.
نمونه پاسخ: در محاسبات علمی از کلوین نیز استفاده می‌شود. همچنین بازه و دقت ابزار باید مناسب باشد.
۳از میان مفاهیم این پودمان، کدام مورد برای حل مسئله «دما» مفید است؟ توضیح دهید.
با توجه به تعریف، «دما» یعنی کمیتی مرتبط با وضعیت گرمایی و میانگین انرژی جنبشی ذرات.
۴یک پرسش امتحانی درباره «گرما» بسازید و پاسخ آن را بنویسید.
نمونه پاسخ: انرژی منتقل‌شده به علت اختلاف دما.
درست یا نادرست؛ پاسخ را توجیه کنید
۱«دما» در موضوع این پودمان کاربرد دارد.
درست؛ کمیتی مرتبط با وضعیت گرمایی و میانگین انرژی جنبشی ذرات.
۲«گرما» در موضوع این پودمان کاربرد دارد.
درست؛ انرژی منتقل‌شده به علت اختلاف دما.
۳«سلسیوس و کلوین» در موضوع این پودمان کاربرد دارد.
درست؛ دو مقیاس دما؛ K=°C+273.15 تقریباً.
۴«دماسنج» در موضوع این پودمان کاربرد دارد.
درست؛ ابزاری برای اندازه‌گیری دما بر اساس خاصیت وابسته به دما.
۵«تعادل گرمایی» در موضوع این پودمان کاربرد دارد.
درست؛ دمای اجسام در تماس گرمایی یکسان شده و انتقال خالص متوقف می‌شود.
۶«گرمای ویژه» در موضوع این پودمان کاربرد دارد.
درست؛ انرژی لازم برای افزایش دمای واحد جرم به اندازه یک درجه.
۷«ظرفیت گرمایی» در موضوع این پودمان کاربرد دارد.
درست؛ گرمای لازم برای تغییر دمای یک جسم به اندازه یک درجه.
۸«گرمای نهان» در موضوع این پودمان کاربرد دارد.
درست؛ انرژی تبادل‌شده هنگام تغییر حالت بدون تغییر دما در فشار معین.
جای خالی را کامل کنید
۱اصطلاح «________» به این مفهوم اشاره دارد: کمیتی مرتبط با وضعیت گرمایی و میانگین انرژی جنبشی ذرات.
دما
۲اصطلاح «________» به این مفهوم اشاره دارد: انرژی منتقل‌شده به علت اختلاف دما.
گرما
۳اصطلاح «________» به این مفهوم اشاره دارد: دو مقیاس دما؛ K=°C+273.15 تقریباً.
سلسیوس و کلوین
۴اصطلاح «________» به این مفهوم اشاره دارد: ابزاری برای اندازه‌گیری دما بر اساس خاصیت وابسته به دما.
دماسنج
۵اصطلاح «________» به این مفهوم اشاره دارد: دمای اجسام در تماس گرمایی یکسان شده و انتقال خالص متوقف می‌شود.
تعادل گرمایی
۶اصطلاح «________» به این مفهوم اشاره دارد: انرژی لازم برای افزایش دمای واحد جرم به اندازه یک درجه.
گرمای ویژه
۷اصطلاح «________» به این مفهوم اشاره دارد: گرمای لازم برای تغییر دمای یک جسم به اندازه یک درجه.
ظرفیت گرمایی
۸اصطلاح «________» به این مفهوم اشاره دارد: انرژی تبادل‌شده هنگام تغییر حالت بدون تغییر دما در فشار معین.
گرمای نهان
کلمات مهم پودمان و معنی آن‌ها
جمع‌بندی پودمان
- دما: دما با گرما یکی نیست.
- گرما: انتقال خالص خودبه‌خود از دمای بالاتر به پایین‌تر است.
- سلسیوس و کلوین: در محاسبات علمی از کلوین نیز استفاده می‌شود.
- دماسنج: بازه و دقت ابزار باید مناسب باشد.
- تعادل گرمایی: دماسنج پس از زمان کافی به دمای جسم نزدیک می‌شود.
- گرمای ویژه: Q=mcΔT برای تغییر دما بدون تغییر حالت کاربرد دارد.
آزمون چندگزینه‌ای
به سؤالها یکییکی پاسخ بده؛ نتیجه فقط در پایان آزمون با نمره و وضعیت قبولی یا مردودی نمایش داده می‌شود.